september 2001 - Interview Martin Docters van Leeuwen

MARTIN DOCTERS VAN LEEUWEN: Ik was automatisch dwars

"Spasmodique was een maffe, toevallig ontstane combinatie. Ik met mijn geestdriftige maniakale basloopjes, Reinier met dat kale, strakke drumwerk en Arjo als een traditionele, maar ook wel eigenwijze gitarist Mark legde daar dan een dik, angstaanjagend verhaal bovenop."

In veler ogen is de bassist van de band een stille jongen zonder een al te belangrijke rol voor het groepsgeluid. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, zoals bij Spasmodique. Nadat eerder de zanger (Mark) en Arjo (gitarist) naar hun versies van het verleden werden gevraagd door de Spasmodique-website, is het in september 2001 de beurt aan Martin Docters van Leeuwen. Wegens vaderschap stopte hij (tijdelijk) met al zijn muzikale activiteiten, maar op het nieuwste Spasmo-materiaal zal hij te horen zijn.

Tekst: Koen van Wijk

Een heel prettig en tamelijk langdurig gesprek zou het worden in de thuishaven van Martin: de Kralingseveer, een voormalig arbeidersdorpje aan de dijk van de Nieuwe Maas, op een flinke steenworp van de Brienennoordbrug. Het kleine kerkje houdt het idyllische dorpsbeeld in stand, dat voor de rest wordt opgeslokt door oprukkende nieuwbouwwijken van Capelle a/d IJssel. Terwijl de éénjarige Lévi vrolijk rondkruipt over de houten vloer haalt Martin de Spasmodique-jaren boven, probeert zijn rol in de groep te duiden, vertelt over drijfveren en zijn andere muzikale 'projecten'. Een beetje verbaasd is hij dat iemand zo lang naar hem wil luisteren. Toch slaat Martin geregeld de spijker op zijn kop, bovendien is hij gezellig.

Muzikant worden is de vervulling van een jongensdroom geweest, vertelt Martin, die al zeker twintig jaar in de zorgverpleging werkt. "Ooit, als puber, wilde je iets voorstellen. Zo kwam ik ertoe een instrument te gaan bespelen. Aanvankelijk was dat de gitaar. Ik heb mezelf leren spelen, door te luisteren naar platen en eindeloos te proberen. Bezeten van muziek was ik." De eerste inspiratie haalde de jeugdige Martin ondermeer uit Jimi Hendrix en Creedence Clearwater Revival. Later stapte hij over op de basgitaar, toen bij zijn eerste bandje nog een bassist nodig bleek. Begin jaren tachtig kwamen na punk en ska invloeden als Birthday Partyen avantgarde bassist Bill Laswell om de hoek kijken. "Nog later heb ik het hele Zappa-repertoire doorgeploegd." Dit alles maakte hem tot de Spasmo-bassist die hield van dwarsliggen.

Dwarsliggen

"Bij opstandige muziek, zoals die van Zappa voelde ik me erg thuis. Ik was zelf ook heel tegendraads, mede door mijn opvoeding. Dat ben ik lang gebleven. Als bandlid was ik zelfs een automatische dwarsligger", omschrijft Martin zichzelf lachend. Moeilijk voor te stellen nu.
"Muzikaal vond ik dingen vaak teveel voor de hand liggen. Ik zocht liever naar het afwijkende. Die houding heeft naast mooie basloopjes, mede het buitenissige karakter van de band gevormd. Anders was het te snel een doorsnee bandje geworden", analyseert Martin. Maar hij geeft ook toe: "Ik moest ook welleren om basloopjes eenvoudig te houden. In het begin ben je zo blij dat je kunt spelen, je wilt het dolgraag laten horen. Dat wordt snel irritant. Later krijg je door dat het functioneel moet zijn. Dat geldt zeker voor een bassist. Ik ging me concentreren op het 'bijna niets doen.' Bijvoorbeeld alleen een E spelen, maar dan wel met een gietijzeren precisie." Vooral live was het genieten toen de band groeide in haar eigen geluid, vindt hij. "Op het podium gebeurde het gewoon, ik vond het té gek. In het begin speel je nog muziek om een identiteit te krijgen, later ga je voor het resultaat. Optredens waren een bloedserieuze zaak. Halen we het, was steeds de vraag. Ik kon ontzettend genieten van de hele groove, de machine... als alles klopte. Improviseren was er niet eens zozeer bij. Reinier, Arjo en ik weken nauwelijks af van onze partijen. Mark deed dat nog het meest."

Groove

Over de nieuwe opnames, die al in 1998 zijn gemaakt, is Martin goed te spreken. "Heel mooi dat we hier op uit gekomen zijn. Onze muziek is nu ontdaan van de heersende modes, het klinkt wat oorspronkelijker." Oude Spasmodique-Platen zijn tamelijk zwaar gekleurd door het tijdperk waarin ze tot stand kwamen, vindt hij.

"De anderen waren overigens bewuster met die stromingen bezig als ik. Zoals Joy Division, daar vond ik geen bal aan, pas na anderhalf jaar kon ik het waarderen. Meestal voel ik me aangetrokken tot de meest zwartgallige geluidsmuren. Je hoort het terug in Spasmodique. Onze muziek ging vaak over fundamentele angsten, zat vol bloed, sex en geweld. 'Het verwerken van jeugdangsten' stelde Mark ooit. Hij heeft gelijk. Muzikaal uitbeelden bleek een geniaal middel om die angsten te beheersen." Die jeugdangsten beheersen het leven allang niet meer. Er zijn andere zaken die het leven vullen. Een parttime studie en natuurlijk het vaderschap zorgen ervoor dat Martin even niet aan muziek toekomt. Hij zal niet met Spasmodique gaan spelen, en staakte zijn activiteiten bij Beyond Lickin'. Verder moet de bassist leven met twee gehoorapparaatjes, waarschijnlijk een erfenis van het eindeloos gebeuk in diverse oefenruimtes door de jaren heen. "Maar dat hindert mij niet als muzikant. Ik hoor alleen een doffer geluid, minder hoge tonen."

Spasmodique-Platen

"Een bepaalde saus van geluid maakte de eerste plaat heel goed. 'North' was een zware, donkere plaat. Nog zo'n album maken, was onmogelijk geweest. Daarom werd 'Haven' luchtiger. Zo konden wij ook weer naar lucht happen. 'Haven' vonden we zo'n ontzettend mooie plaat en compleet, dat we afspraken er mee te kappen als hij niet aan zou slaan. Anders zouden we ons te grabbel gooien, gefrustreerd raken. Het was ons hoogtepunt" , blikt Martin terug. Er kwam geen doorbraak naar een groter publiek, dus volgde een afscheidstournee. "Voor mij was het geen grote teleurstelling. De afscheidstournee was geweldig en als je later mensen tegenkomt die 'Haven' heel erg waardeerden, dan geeft dat voldoening genoeg voor mij." Voor sommige fans was hun muziek zelfs vrij medicinaal, meent Martin. "Inmiddels begrijp ik waarom bands uitgekakt raken. Het geluid, de onderwerpen en de teneur in een groep zijn een keer uitgewerkt."

Beyond Lickin'

Na het uiteenvallen van Spasmodique speelde Martin eerst in de door Mark opgerichte Cobraz ('best gecompliceerd, dat was weer even flink werken'), daarna (medio '95) richtte hij zelf een band op: Else Böhler. Martin is in deze band componist, zanger en gitarist. Eindelijk komt hij komt toe aan datgene wat hij binnen Spasmodique niet kwijt kon. "Componeren wilde ik al langer. Maar ik merkte dat het zwaar was." Het is uiteindelijk bij één optreden gebleven, met een gastrol voor Arjo, die indrukwekkende gitaarsolo's liet horen. Dan komt Beyond lickin', een band die sixties garagepunk en surfgitaarmuziek speelt, soms covers (ondermeer van Real slow burn van Ivy Green) maar ook wel eigen nummers. "Het is ongeremde, puberale muziek. Eigenlijk zo simpel als een deur, maar heel aanstekelijk", vindt Martin. Door zijn vaderschap heeft hij zich uit de band teruggetrokken, waarin hij bassist was. Als hij weer tijd voor de muziek heeft, wil hij graag verder met dit genre, waarin ook The Sonics, Morzelpronk en The Apers zich ophouden (en voorheen the Perverts). Een klein circuit van bandjes en vinylsingeltjes met bijbehorende lullige fotootjes, verhaaltjes en gekkigheid. Verder ligt er nog een accordeon te wachten bij Martin op zolder, waar hij ook wel op wil leren spelen. Daar de voormalige Spasmo-bassist ook gitaar speelt en een beetje kan drummen, kan hij bijna multi-instrumentalist genoemd worden.

"Ik ben praktisch ingesteld, zal niet snel op de voorgrond treden. Daarom gaf ik als Spasmodiquer geen interviews, maar repareerde snoertjes en timmerde kisten voor onze apparatuur. Met veel plezier. Maar vrouwen zien dat anders, die gaan uit van sociale normen, terwijl een band gewoon een wildgroeiend organisme is. Met een geheel natuurlijk ontwikkelde rolverdeling. In de ogen van vrouwen misschien a-sociaal, dus dat gaf soms wrijvingen bij de partners. Heel begrijpelijk natuurlijk, maar eigenlijk moesten ze zich er niet mee bemoeien. Ik wilde ook wel eens meer, zoals gitaarspelen en componeren. Dat heb ik buiten Spasmodique gezocht in andere projecten. Binnen de band hield ik me aan mijn rol."